گاهی که نهادهای خیریه نیز دست بکار کمک به زنان می شوند

 هند ، یکی از کشورهای در حال توسعه است که به سرعت

در زمینه دستیابی به فناوریهای اطلاعاتی رشد کرده است.

اولویت و اهمیت  دستیابی به فناوریهای نوین اطلاعاتی و ارتباطی موجب شده است

 تا بعضی کشورها همچون هند کمکهای در یافتی از سایر کشورها را

در جهت بهبود دستیابی به کامپیوتر و اینترنت صرف کنند.

کتاب "وضعیت تحقیق در جامعه اطلاعاتی"  بخشی از اسناد و مدارک یونسکو درخصوص نحوه تحقیق در جامعه اطلاعاتی است. این کتاب توسط دکتر تاج الملوک ارجمند ترجمه شده است و  سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران آن رادر سال 1384 منتشر کرده است. کتابی که با یک مقدمه آغاز می شود ودارای 5 فصل است. ارائه موضوع هر فصل مجزا از موضوع فصل دیگری است.

فصل اول این کتاب به موضوع  فناوریهای ارتباطی اطلاعات و جنسیت می پردازد.

فصل دوم گوناگونی فرهنگی و زبانی در رسانه ها و شبکه های اطلاعات را تشرح می کند.

فصل سوم به مبحث آزادی مطبوعات و آزادی بیان در جامعه اطلاعاتی اشاره می کند.

 موضوع فصل چهارم  فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی و معلولان است.

و فصل آخر به اخلاق اطلاعاتی و دسترسی جهانی به دانش و اطلاعات می پردازد.

طرح هرکدام از این مباحث نیازمند تشریحی بیش از آن چیزی است که در این کتاب مطرح شده است. اما به هرحال درحد  آشنایی با موضوعات مفید به نظر می رسد.

مطلب زیر بخشی از دیدگاه خوشبینانه این کتاب است که در فصل اول آن ارائه شده است:

« در بسیاری از نقاط جهان زنان از این فناوری{ICT} در جنبشهای مربوط به حقوق و توانمند شدن خود، برقراری ارتباط میان شبکه های پراکنده، بسیج فعالیتها در زمانهای بحرانی، و نیز برای شرکت در بحثهای سیاسی و ارائه دیدگاههای جدید استفاده می کنند. این مسئله در چهارمین همایش جهانی زنان (پکن1995) به خوبی نشان داده شد و ثابت کرد که منبع اصلی تحقق قدرت فناوری اطلاعاتی، ابزاری است که زنان می توانند برای فعال شدن، تبادل اطلاعات و کسب توانمندی مورد استفاده قرار دهند. اینترنت برای تبادل اطلاعات و مهیا کردن زمینه شرکت، تأثیر گذاشتن بر تدوین خط مشی دولتها و شکل دادن به راهبردهای سازمانهای غیر دولتی در این نشست مورد استفاده قرار گرفت.»

تعریفی که هاردینگ از مفهوم جنسیت ارائه می کند این است که این واژه معنای ثابتی ندارد. بلکه بسته به شرایط خاص فرهنگی و تاریخی معنای متفاوتی دارد و از طرفی معنای آن در معرض مناقشه گفتمانی و مذاکره مستمر است و نتیجه کار پیامدهای اجتماعی-فرهنگی وسیع است.

مناقشه مذکور بوسیله روابط قدرت اقتصادی و قومی موجود و این واقعیت که عملا در همه فرهنگها هرانچه مردانه محسوب می شود ارزش بیشتری ازآنچه که زنانه به حساب می آید دارد.

رسانه ها چه نقشی در ساخت اجتماعی جاری از جنسیت بازی می کنند؟

رسانه ها در تولید و بازتولید فرهنگ و کلیشه های خاص نقش موثری دارند.

از نظر برخی فمنیستها کلیشه هایی که مدام رسانه ها از زنان بازنمایی می کنند نقشهای مادری و خانه داری است.

این یکی از عواملی است که موجب می شود سایر نقشهای اجتماعی و سیاسی زنان در اجتماع کمرنگ و کمرنگ تر شود تا جایی که نتنها اجتماع  به طور کلی، حتی خود زنان احساس نیاز به کسب آگاهی و مشارکت سیاسی و اجتماعی نمی کنند.

برخی جامعه شناسان مانند والاس، نقش فرهنگ موجود را در نا آگاهی سیاسی زنان مشهود می دانند. او معتقد است در بعضی جوامع؛ زنان در بسیاری از مباحث و جلسات سیاسی مشارکت نمی کنند. و اگر درچنین جلساتی حضور یابند حتی  از گفتگوهای دوستانه سیاسی بعد از اتمام جلسات اجتناب می کنند. در بسیاری از جوامع محافظه کار زنان از مباحثه در جلسات مختلط و با حضور آقایان معذبند. و این درحالی است که مردان این جوامع دارای آگاهی های سیاسی بیشتری نسبت به زنان هستند. مردان درچنین جوامعی به دلیل اینکه غالب نقشهای مدیریتی و سیاسی مهم را در اختیار دارند،  هیچ کس از آنها توقع نگهداشتن فرزند و خانه دار ی را ندارد و فرصت بیشتری به نسبت زنان برای مطالعه و کسب اخبار دارند، بنابراین دارای آگاهی های سیاسی بیشتری به نسبت زنان هستند و زمانی که زنان از حضور در جلسات آنها خود را محروم می کنند در واقع خود را از کسب آگاهیهای سیاسی بیشتر محروم کرده اند.

 اما نقش رسانه ها در آگاهی بخشی و مشارکت دهی  زنان چگونه است؟

در حالیکه رسانه ای چون تلویزیون با عدم تا کید بر نقشهای سیاسی و اجتماعی زنان آنها را سرگرم برنامه های تفریحی و سطحی می کند. دستیابی به اینترنت امیدهایی را برای آگاهی بخشی و مشارکت دهی سیاسی زنان زنده می کند.

در جوامع محافظه کار که حضور زنان در اجتماع با محدودیتهایی برای آنها همراه است دیگر، زنان نیازی به حضور فیزیکی در جلسات مختلط را نخواهند داشت

 و چنان که «نات» معتقد است با توسعه فناوریهای اطلاعات حتی زنان روستایی نیز که زمان برای آنها کالایی کمیاب محسوب می شود و مطلقا امکان رفت و آمدشان به دفاتر دولتی وجود ندارد، می توانند عقاید و باورهایشان را بیان وبدون صرف زمان با مکانهای دور ارتباط برقرار کنند.

درد مردم زمانه است

مردمی که نه پوستین شان؛ نه چین روی آستین شان

مردمی که ارزشهای راستین شان درد می کند

اگر چه به نظر می رسد که تحلیل محتوای صفحات وب از اعتبار و روایی بالایی بر خوردار نباشد  همچنین تعیین واحد تحلیل نیز کار دشواری به نظر می رسد . اما رشد یکباره  وبلاگ نویسان و بخصوص  زنان وبلاگ نویس خبر از پدیده اجتماعی نوینی می دهد .با اینحال مشاهده مستقیم (یکی از روشهای کیفی) و یا مطالعه موردی این صفحات منعکس کننده  فرضیات جالب توجهی است.

فرضیاتی که گاه تأیید کننده همان نتایج پژوهش هافکین در مورد کشورهای در حال توسعه است .

زنان هنوز در وبلاگهای گروهی(بانویسندگان زن ومرد) به دلیل حضور مردان در این وبلاگها و مدیریت مردانه به حاشیه می روند و همچنان غالب مطالب در وبلاگهای گروهی متعلق به نویسندگان مرد است. نتنها بیشتر محتوا ی این  وبلاگهای گروهی متعلق به مردان است بلکه نحوه مدیریت مطالب نیز گاه به انحصار آنها در می آید .

 اما رشد کاربران زن  ظاهرا متعلق به صفحات شخصی است صفحاتی که تنها نویسنده اش یک زن است و مدیریت آن صفحه به عهده خود اوست. یعنی فضایی که دیگر منعکس کنندۀ دنیای واقعی نیست و  از مدیریت مردانه خبری نیست.

در بعضی جوامع مانند کشورهای آفریقایی حضور جسمی و فیزیکی مردان در فضای واقعی موجب کنار کشیدن زنان از فناوریهای نوین اطلاعاتی و ارتباطی می شود مثالی که هافکین از این مورد می آورد  حضور مختلط زنان ومردان در یک مرکز خدمات کامپیوتری نشان داد زنان به تدریج جای خود را به مردان می دهند ومردان تنها کاربران کامپیوتر در این مرکز شدند  دلیل این امر ویژگیهای فرهنگی از پیش آموخته بود که  زنان را تر سو و محافظه کار و مردان را پرخاشگر و سلطه طلب بار آورده بود.

بنا براین هافکین خوشبین است که در فضایی که حضور فیزیکی مردان وجود نداشته باشد زنان می توانند نظرشان را بیان کنند و استفاده مورد نظرشان را انجام دهند.

 اما در جوامع دیگر  تحلیل محتوای موردی  وبلاگهای گروهی  نشان از این دارد که همچنان حضور مردانه مانع از آزادی بیان زنان است ویژگیهای فرهنگی و اجتماعی نتنها در فضای واقعی  بروز می یابد بلکه در فضای مجازی آنجا که زنان و مردان در ارتباط با هم قرار می گیرند نیز بروز می یابد و زنان را به حاشیه می راند.

آیا تا کنون به تفاوتهای استفاده زنان و مردان از وب سایتها توجه کرده اید؟

اینترنت ، کمک به هویت سازی زنان

بر طبق نتایج پژوهشهایی که یونسکو منتشرکرده است: دو نظریه دربارۀ تفاوت برقراری ارتباط از طریق اینترنت وجود دارد.

یک نظریه معتقد به مساوات جنسیتی در فضای اینترنتی است.یعنی چون اینترنت یک محیط مجازی است مسائل مربوط به جنسیت از بین می روند .کاربران می توانند به صورت یکسان رفتارنمایند وورای جنسیتشان درفضای مجازی ارتباط برقرار کنند.

واز آنجایی که کاربران اینترنت از اختلالات صدا ،زبان ودیگر اشارات محاوره ای دور هستندمسئله جنسیت هم نمود نمی یابد.

فقدان این اشارات اجتماعی موجب می شود سلسله مراتب جنسیتی هم در ساختار اینترنت نمود پیدا نکند و امکان برقراری برابری در فضای مجازی فراهم شود.

چنین دیدگاهی ،اینترنت را یک فضای مناسب برای زنانی می داند که فرصت و امکان ابراز مسائل وعقایدشان را نیافته اند.

در جوامع محافظه کار ویا جوامعی که شرایط اجتماعی و فرهنگی  به زنان اجازۀ حضور آزادانه وبرابر با مردان در فضاهای اجتماعی را نمی دهد فضای اینترنت عاملی می شود تا زنان ناگفته ها و افکارشان را ابراز نمایند ویا به هویت سازی اجتماعی در این فضا بپر دازند .

شکاف اطلاعاتی به شکاف فرهنگی منجر شده است

روزنامه اعتماد، پدرام الوندی و علی شاکر - آنابل سربرنی یک سالی است که به عنوان دبیرکل انجمن بین المللی تحقیق در ارتباط جمعی برگزیده شده است. او علاوه بر این مدیر مرکز مطالعات فیلم و رسانه وابسته به مدرسه مطالعات آسیایی و آفریقایی (SOAS) دانشگاه لندن است. او در سه کشور ایران، امریکا و انگلستان ارتباطات درس داده است و در همه این سال ها به سبب زندگی مشترک با استاد ایرانی ارتباطات، دکتر علی محمدی، علاوه بر تسلط خوب به زبان فارسی با مسائل مربوط به ایران آشناست. می گوید کتابی نیز درباره وبلاگ نویسی در ایران در دست تالیف دارد. او به حق تکثیر (کپی رایت) به عنوان راهی برای توانمند سازی فرهنگی ایران اشاره کرد؛ مساله یی که می تواند به آگاهی بیشتر افکار عمومی غرب از ایران منجر شود و در نهایت به کاهش شکاف میان ایران و غرب بینجامد؛ شکافی که به عقیده او بیش از هر چیز دیگری ناشی از نبود شناخت از ایران در میان مردم کشورهای غربی است. روی میز اتاقش نسخه هایی از سه فیلم مشهور سینمای ایران را دیدیم؛ سارا و لیلای مهرجویی و مادر علی حاتمی. او گفت هم «مادر» است و هم دو دختر به نام های «لیلا» و «سارا» دارد و از این رو این سه فیلم برایش تداعی خاصی دارند، از روزهای حضورش در ایران و انقلابی که از نزدیک شاهد آن بوده است.

- به نظر می رسد فرصت هایی که گسترش اینترنت پیش روی ایران قرار می دهد، مورد غفلت واقع می شوند؟

سیاستگذاران اینترنت در ایران با فواید آن آشنا نیستند. آموزش الکترونیک، سلامت الکترونیک و تجارت الکترونیک و نظایر این را نمی شناسند. از اینها مهم تر حقوق مولف در ایران هنوز شناخته شده نیست و اهمیت آن مورد توجه قرار نگرفته است. مثلاً وقتی یک ایده خلاقانه مطرح و منتقل می شود، برای صاحب آن چیزی باقی نمی ماند و جریان اقتصادی او مختل می شود، با این اوصاف شما در ایران بسیار متضرر می شوید. در اینجا فیلم های خوبی ساخته می شوند، موسیقی غنی وجود دارد و نرم افزار نویسان خوبی دارید اما هیچ کس نمی تواند با اتکا به ایده ها و دارایی های معنوی اش زندگی کند.

گاهی وقایع فرایند مدار در یادداشت های مطبوعاتی مورد توجه قرار می گیرند .

یکی از سبکهای یادداشت نویسی ؛شیوه ای است که درآن طنز وانتقاد جایگاه خاصی دارد و عموما حول مسائل اجتماعی شکل می گیرد فراگیری این مقاله ها از نظر موضوع خبری بسیار متنوع است و محدودۀ خاصی ندارد.حتی گاهی تنها اظهار نظری است در مورد رویدادهای مختلف ومشکلات اجتماعی یا روابط انسانی .

نثر این مقاله ها نیز برخلاف سرمقاله ،که الزاما باید وزین ومتین باشد ،محدود به نثر خاصی نیست.

نثر کلاسیک وجدی ،طنز ،هزل وفکاهه ودر این مقاله ها بستگی به ذوق وسبک نویسنده دارد .

در این شکل از یادداشت ها می توان از شعر و حکایت به عنوان مقدمه کلام استفاده کرد یادداشت نویسی به این سبک بتدریج در حال از رونق افتادن است شاید یک دلیل آن بیان انتقادی چنین یادداشت هایی است ویا شاید شرایط فرهنگی جامعه و پیدا شدن جایگزین های مدرن تر ی مثل اس. ام. اس که امروزه عامل انتقال پیام های کوتاه اما طنزآمیز ی شده اند.(مثلا زمانی که یک سریال تلویزیونی ضعیف عمل می کند ).

یکی از نشریاتی که می شد  درآن یادداشت هایی به زبان طنز یافت مجلۀ گل آقا ست که چندی پیش از انتشار باز ماند؛ اما باز این فضای مجازی است که به مدد چنین نشریاتی آمده است شما می توانید از نشانی زیر نمونه هایی از چنین طنز پردازی هایی را ببینید.

golagha.ir

در ضمن ؛اگر علاقه مند به چنین سبک نگارشی ، هستیدتا چندی پیش کلاسهایی در مرکز مطالعات وتحقیقات رسانه ها  با تدریس دکتر حسین قندی برگزار می شد به هر حال کتاب مقاله نویسی در مطبوعات ایشان نیز می تواند مرجع خوبی با شد.

باز نمایی جامعه در وبلاگهای گروهی   

زمانی که  مشکلات حریم خصوصی در فضای مجازی  همچنان در صدر مباحث جهانی است .

آیا  باید توقع داشت ساختن فضاهای عمومی در اینترنت ؛بی نیاز از رعایت حریم عمومی باشد ویا نمودی غیر از آنچه در جامعه می گذرد راباز نمایی کند!

بازی های کامپیوتری و تأثیرات مثبت

 به نقل از مدیا نیوز:«توین ماندرس نماینده آلمان در اتحادیه اروپا بازی های کامپیوتری را برای کودکان در زمینه آموزش حقایق زندگی ،مهارت های مورد نیاز، نحوه تفکر خلاق، همکاری گروهی وتفکرات استراتژیک  مفید می داند مهارتهایی که لازمه زندگی در جامعه اطلاعاتی امروز است»                                                                                                       ( عکس از همشهری آنلاین )

سؤالی که مطرح است                

آیا تبلیغات جدیدی برای استفاده از فناوری جدید در حال شکل گیری است؟ ویا واقعیتی به نام بازی های رایانه ای بخشی از زندگی کودکان را به خود اختصاص داده وناچار باید به قابلیت های مثبت این بازی ها هم توجه نمود؟